Manastir Vozuća(2) potječe, najvjerojatnije iz perioda 16. stoljeća. Prvo spominjanje Manastira Vozuće u dokumentima(3) datira iz 1617. godine i govori kako je izvjesni prepisivač Petar, prepisao knjigu Lestvica u hramu Sv. Nikole, zvanom Vozuća(4) , sljedeće spominjanje manastira Vozuće je iz 1622. godine, kada je �rasoder� Ilija, pri igumanu Serafionu, pisao jedan Trebnik(5) . 1628. godine, kaluđer Zaharije Vozućanin prepisao je jedan molitvenik(6) . U jednom zapisu, pronađenom u rukopisu Ustava, pisanom 1535. godine u Hilandaru, spominje se pokrivanje crkve iz 1637. godine, a taj se zapis mo�e dovesti u vezu i sa Manastirom Vozuća i sa Manastirom Gostović (Udrim) (7) . U tzv. �Beočinskom pomeniku �(8), upisana su tokom 17. stoljeća imena vozućkih monaha, a u istom vremenskom periodu se spominju, također, i u Kru�evskom pomeniku(9) . U bilje�kama anonomnog austrijskog �pijuna, u periodu uoči rata 1716-1718. godine, zabilje�ena su imena planina Gostoviz, Voszutja i Osren i evidentirano postojanje istoimenih pravoslavnih manastira. Nakon ovoga, sve do obnove Manastira Vozuća 1856. godine, nema pisanih podataka o Manastiru Vozuća.

1690. godine, nakon poraza Austrije u austrijsko-turskom ratu, mnogi su kaluđeri napustili Manastir Vozuću, a kako Pravoslavna crkvena općina iz Sarajevu, 1691. godine, daruje popu Miliću iz Vozuće liturgijske predmete, pretpostavlja se, da već tada u Vozućoj nije bilo kaluđera(10) .



Vi�e od jednog stoljeća Manastir Vozuća je bio napu�ten(11) . Obnova je izvr�ena u periodu 1856-1859 godine(12) . Na početku obnove, iznad vrata na zapadnom zidu uzidana je kamena ploča sa uklesanim natpisom o obnovi manastirske crkve(13) , a po zavr�etku radova na obnovi, na vanjskim zidovima tambura kupole , oko prozora, ispisani su natpisi koji se odnose na radove obnove crkve(14) . Prilikom ovog obnavljanja (1856-1859) , manastirska crkva je bila pokrivena �hrastovom daskom�, dok je prilikom obnove 1884. godine dobila pokrov od �lučeve daske�(15) . O ovoj obnovi svjedoče podaci uklesani na ploči postavljenoj iznad ulaza u naos: �Prepokri se ova sv. pravoslavna crkva-biv�i manastir Vozuća- trudom pravoslavnog naroda ove op�tine, nastojanjem upravitelja Riste Stakića sve�tenika i drugije članova crkv. odbora 1884 godine.� (16) U podacima u literaturi postoji podatak, da je nakon ovoga crkva bila pokrivena limom(17), a 29.prosinca 2003. godine, prilikom izvr�enog uvida u stanje objekta, evidentiran je zapis uklesan na kutnom kamenu zida crkve u kojem pi�e: �ovaj manastir pokriven cinplehom 1928. godine(18) �. Postoji podatak da je 1894. godine uz manastirsku crkvu dograđen zvonik(19) , koji je bio sagrađen od drveta(20) . Na pronađenim fotografijama iz izvora iz perioda 1930.-1950. godine(21) , zvonik je bio drveni, a prema dostupnoj dokumentaciji iz 1977. godine (22), zvonik je bio zidan od kamena i pokriven �indrom. Kameni zvonik je u periodu iza 1977. godine uklonjen. Prema podacima dobijenim od arhitekte Aleksandra Ninkovića(23) , postignut je dogovor između tada�njeg Zavoda za za�titu spomenika kulture Bosne i Hercegovine i crkvenih vlasti da se ukloni dograđeni kameni toranj, da se izgradi novi toranj koji će biti odmaknut od objekta crkve, te da se izvr�i pokrivanje manastirske crkve bakarnim limom.

�Neprijateljska avijacija je u toku rata (misli se na II svjetski rat) poku�ala - na sreću bez uspjeha i veće �tete � bombama poru�iti Lovnicu, Tavnu, Ozren, Liplje, Vozuću, Gomionicu i Mo�tanicu, Rmanj su uspjeli sru�iti do temelja, Gostović je već 200 godina u ru�evinama a do 18-19 vijeka u ru�evinama su se nalazili Tavna, Liplje i Vozuća�(24) .

Prema podacima koje je dostavio svećenik Vanja Jovanović(25) , najveća stradanja manastir Vozuća je do�ivio u 20. stoljeću:

�Krajem februara 1917. godine, austro-ugarske vojne vlasti su skinule zvono sa zvonika; 5. septembra 1941. godine, vozućki NDH �andari su opljačkali crkvu, odnijev�i odjejanja, barjake, ikone, knjige i druge crkvene utvari; 14. februara 1942. godine muslimanska milicija je zapalila zgradu osnovne �kole, drveni zvonik koji je bio uz crkvu (zvono, te�ine 236 kg palo je na zemlju i raspalo se) i 20 drvenih koliba na Crkvenoj luci.�

Poslije drugog svjetskog rata, manastir je obnovljen, dograđen mu je zvonik, pa sru�en zbog naru�avanja autentičnosti, a 1970. godine, manastir Vozuća je progla�en spomenikom kulture I kategorije i stavljen pod patronat Zavoda za za�titu spomenika kulture Bosne i Hercegovine. 1989. godine izgrađen je novi, drveni zvonik, postavljeno novo zvono, a 1991. godine u manastir je uvedena električna energija.� Krajem 1995. godine, manastir je devastiran(26) , a 1996. ili 1997. godine sa crkve je skinut i odnesen bakreni pokrov.

Postoji dosta podataka i o sve�tenim licima koja su vr�ila vjersku slu�bu u manastiru Vozuća(27) .

Crkva je prvobitno bila posvećena Sv. Nikoli, a obnovljenu crkvu, koja je posvećena sv. Trojici, osvetio je tek 1865. godine episkop Visarion, pomoćnik tada�njeg sarajevskog mitropolita Ignjatija(28) , a u literaturi se susrećemo sa podacima da je manastirska crkva u Vozućoj bila posvećena i prazniku Bogorodičinog Pokrova(29) .

Nakon obnavljanja crkve 1856-1859. godine, uz nju su podignute i kolibe, male drvene brvnare, kojima su se slu�ili rodovi koji su pripadali vozućkoj parohiji(30) , a 1858. godine, uz manastirsku crkvu, sagrađena je zgrada osnovne �kole, u kojoj su, u početku, nastavu izvodili svećenici(31). Ova �kola je zatvorena oko 1894. godine.

. Sada�nje stanje dobra

Manastirska Crkva Sv. Trojice u Vozućoj nalazi se u lo�em stanju. Objektu prijeti opasnost od potpunog uru�avanja svoda priprate i ru�enja zidova priprate. Objekat je 4-5 godina bio bez krovnog pokrivača (odnesen je bio bakarni pokrivač), izlo�en djelovanju atmosferilija, vlage, snijega i leda, a prema kazivanju jereja �ivkovića, na krovu priprate je počelo rasti drveće i grmlje. Kao posljedica, na terenu je evidentirano �propadanje� svoda priprate, svod je drastično promijenio svoj geometrijski oblik, �to je prouzrokovalo poremećaj ravnote�e preno�enja unutra�njih sila u poprečnom presjeku svoda. Povećao se horizontalni potisak sila (svod je i inače bio izveden bez zatega), �to je dovelo do pukotina u samoj konstrukciji svoda, kao i konstrukciji zidova svoda. Raspukline u konstrukciji svodova i zidova dosti�u �irinu do 15 cm i veoma je izra�ena opasnost od ru�enja priprate crkve.

Enterijer crkve je devastiran, zidovi imaju povr�inska o�tećenja izazvana municijom manjeg i većeg kalibra, o�tećena je �buka, objekt nije zatvoren prozorima i vratima, nije ustakljen, kameni Sveti Presto je polupan (ostaci su prikupljeni i nalaze se u zidanoj jednoprostornoj građevini postamenta tornja), a zidovi ispisani raznim grafitima. Ikonostas ne postoji.